Top 7 ngành hàng dễ bị kiểm tra chất lượng sau thông quan doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý

Kiểm tra chất lượng sau thông quan là gì và vì sao doanh nghiệp dễ gặp rủi ro?

Nhiều doanh nghiệp cho rằng hàng đã được thông quan đồng nghĩa với việc toàn bộ thủ tục đã hoàn tất. Tuy nhiên, trên thực tế, kiểm tra chất lượng sau thông quan là hoạt động quản lý nhằm rà soát lại toàn bộ hồ sơ nhập khẩu, chứng từ kỹ thuật, trị giá khai báo, chứng nhận hợp quy, hồ sơ công bố và tính chính xác của mã hàng sau khi hàng đã lưu thông trên thị trường.

Cơ quan Hải quan cùng các bộ quản lý chuyên ngành có thể tiến hành đối chiếu dữ liệu bất kỳ lúc nào trong thời hạn quản lý. Các nội dung thường bị kiểm tra bao gồm hồ sơ kế toán, chứng từ mua bán, kết quả kiểm nghiệm, tài liệu kỹ thuật, chứng nhận xuất xứ và tính đồng nhất giữa hồ sơ công bố với sản phẩm thực tế.

Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp dù hàng đi luồng xanh vẫn bị xử phạt sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm kể từ thời điểm nhập khẩu.

Linh kiện điện tử và thiết bị điện thường bị rà soát về quy chuẩn kỹ thuật

Nhóm linh kiện điện tử, thiết bị điện và đồ điện gia dụng luôn nằm trong danh sách quản lý chặt do liên quan trực tiếp đến an toàn kỹ thuật và hiệu suất năng lượng. Các mặt hàng này chịu sự quản lý của Bộ Công Thương và Bộ Khoa học và Công nghệ nên hồ sơ kỹ thuật thường bị kiểm tra rất kỹ trong giai đoạn hậu kiểm.

Rủi ro phổ biến nhất là doanh nghiệp dán nhãn năng lượng không đúng quy chuẩn hoặc sử dụng chứng nhận hợp quy chưa phù hợp với model thực tế. Ngoài ra, nhiều trường hợp khai sai mã HS giữa các dòng máy tích hợp nhằm tránh kiểm tra chuyên ngành ban đầu. Khi cơ quan chức năng đối chiếu catalog gốc từ nhà sản xuất, các sai lệch này rất dễ bị phát hiện.

Đối với nhóm hàng điện tử, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý tính thống nhất giữa hồ sơ kỹ thuật, model sản phẩm, nhãn năng lượng và mã HS đã khai báo.

Đồ dùng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ sai lệch hồ sơ công bố

Các sản phẩm như nồi, chảo, bình giữ nhiệt, máy xay hay dụng cụ nhà bếp thuộc nhóm tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nên bắt buộc thực hiện tự công bố sản phẩm và kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu theo quy định hiện hành.

Trong quá trình hậu kiểm, cơ quan chức năng thường tập trung đối chiếu kết quả kiểm nghiệm mẫu với chất liệu thực tế của sản phẩm. Không ít doanh nghiệp sử dụng chung một bộ hồ sơ công bố cho nhiều dòng hàng khác nhau nhằm tiết kiệm chi phí và thời gian thực hiện thủ tục. Đây là lỗi có nguy cơ bị xử phạt rất cao.

Ngoài yếu tố pháp lý, nhóm hàng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng nên yêu cầu quản lý thường nghiêm ngặt hơn nhiều ngành hàng khác.

Máy móc và thiết bị công nghiệp dễ bị kiểm tra trị giá và xuất xứ

Máy móc, dây chuyền thiết bị và phụ tùng cơ khí công nghiệp thường có giá trị nhập khẩu lớn, liên quan đến ưu đãi thuế hoặc điều kiện nhập khẩu đối với máy móc đã qua sử dụng. Vì vậy, đây là nhóm hàng luôn được đưa vào diện kiểm tra trọng điểm.

Một trong những nội dung bị rà soát nhiều nhất là trị giá khai báo hải quan. Cơ quan chức năng sẽ đối chiếu giá nhập khẩu với dữ liệu thị trường để phát hiện dấu hiệu khai thấp trị giá nhằm giảm thuế. Bên cạnh đó, tính hợp pháp của giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa cũng thường xuyên bị kiểm tra để xác định việc hưởng ưu đãi thuế có đúng quy định hay không.

Đối với máy móc cũ, doanh nghiệp còn phải chứng minh tuổi thiết bị, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện nhập khẩu theo quy định hiện hành. Chỉ cần hồ sơ thiếu đồng nhất hoặc không đầy đủ, nguy cơ bị truy thu và xử phạt là rất lớn.

Ngành dệt may đối mặt áp lực hậu kiểm về chất lượng và chứng từ kế toán

Hàng dệt may, quần áo thời trang và vải nhập khẩu số lượng lớn thuộc nhóm phải kiểm tra chất lượng liên quan đến hàm lượng formaldehyt và amin thơm chuyển hóa từ thuốc nhuộm azo.

Do đặc thù mẫu mã đa dạng và nhập khẩu liên tục, nhiều doanh nghiệp thường xử lý hồ sơ theo hướng đối phó để kịp tiến độ thông quan. Tuy nhiên, khi thực hiện hậu kiểm, cơ quan quản lý sẽ rà soát sâu hơn thông qua hệ thống kế toán, hóa đơn đầu vào, đầu ra và hồ sơ lưu kho nhằm kiểm tra tính đồng nhất của hàng hóa.

Nếu phát hiện sự khác biệt giữa sản phẩm thực tế với hồ sơ chất lượng đã đăng ký, doanh nghiệp có thể bị xử phạt, thu hồi sản phẩm hoặc buộc tái kiểm nghiệm toàn bộ lô hàng.

Đồ chơi trẻ em là nhóm hàng có nguy cơ cao về hợp quy và sở hữu trí tuệ

Đồ chơi trẻ em là ngành hàng chịu yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn chất liệu, hóa chất và khả năng gây ảnh hưởng đến trẻ nhỏ. Trước khi lưu thông trên thị trường, sản phẩm bắt buộc phải có chứng nhận hợp quy và dán dấu hợp quy theo quy định.

Trong quá trình kiểm tra sau thông quan, các cơ quan chức năng thường tập trung vào hai vấn đề chính gồm tính hợp pháp của chứng nhận hợp quy và nguy cơ xâm phạm sở hữu trí tuệ. Nhiều trường hợp doanh nghiệp khai báo tên hàng theo hướng khác như đồ nhựa gia dụng hoặc đồ trang trí nhằm né kiểm tra chuyên ngành.

Ngoài ra, việc sử dụng hình ảnh, thương hiệu hoặc kiểu dáng tương tự các nhãn hàng nổi tiếng cũng là nguyên nhân khiến doanh nghiệp bị kiểm tra sâu và xử lý nghiêm.

Thực phẩm, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm luôn thuộc diện quản lý đặc biệt

Đây là nhóm hàng tác động trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng nên chịu sự quản lý chặt chẽ của Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Từ hồ sơ công bố, công thức sản phẩm đến nội dung nhãn phụ đều có thể trở thành căn cứ để cơ quan chức năng tiến hành hậu kiểm.

Sai phạm phổ biến nhất là doanh nghiệp tự ý thay đổi thành phần hoặc công thức sản phẩm so với hồ sơ đã công bố. Ngoài ra, nhiều đơn vị dịch sai công dụng trên nhãn phụ tiếng Việt hoặc sử dụng nội dung quảng cáo vượt quá tính năng thực tế của sản phẩm.

Đối với mỹ phẩm và thực phẩm chức năng, chỉ cần thông tin trên nhãn không đồng nhất với hồ sơ pháp lý, doanh nghiệp đã có nguy cơ bị xử phạt và buộc thu hồi sản phẩm lưu hành trên thị trường.

Sắt thép và vật liệu xây dựng thường bị kiểm tra về mã HS và chất lượng thực tế

Sắt thép và vật liệu xây dựng là nhóm hàng liên quan trực tiếp đến các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia nên phải thực hiện kiểm tra chất lượng và chứng nhận hợp quy theo quy định của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Trong hoạt động hậu kiểm, cơ quan chức năng thường tập trung rà soát hành vi gian lận mã HS nhằm né thuế tự vệ hoặc thuế chống bán phá giá. Đồng thời, chất lượng thực tế của sản phẩm như độ dày, mác thép hay tiêu chuẩn kỹ thuật cũng sẽ được đối chiếu với chứng chỉ chất lượng từ nhà máy sản xuất.

Nếu phát hiện sự sai lệch giữa hàng hóa thực tế và hồ sơ kỹ thuật đã khai báo, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với nguy cơ truy thu thuế mà còn có thể bị xử phạt hành chính với mức rất cao.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để hạn chế rủi ro kiểm tra chất lượng sau thông quan?

Trong bối cảnh hoạt động quản lý ngày càng siết chặt, doanh nghiệp không nên xem việc thông quan là bước kết thúc của quá trình nhập khẩu. Điều quan trọng nhất là xây dựng hệ thống hồ sơ đồng nhất từ khâu khai báo hải quan, chứng từ kế toán, kết quả kiểm nghiệm cho đến hồ sơ công bố và tài liệu kỹ thuật sản phẩm.

Ngoài việc tuân thủ đúng quy định pháp lý, doanh nghiệp cũng cần thường xuyên rà soát mã HS, nội dung nhãn hàng hóa, chứng nhận hợp quy và tính chính xác của hồ sơ công bố để giảm thiểu nguy cơ phát sinh vi phạm trong quá trình hậu kiểm.

Kết luận

Kiểm tra chất lượng sau thông quan là vấn đề doanh nghiệp nhập khẩu không thể xem nhẹ, đặc biệt với các ngành hàng có mức độ quản lý chuyên ngành cao. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý, chứng từ kỹ thuật và dữ liệu kế toán đồng nhất sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế đáng kể rủi ro bị truy thu, xử phạt hoặc gián đoạn kinh doanh. Green NRJ sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình tư vấn hồ sơ nhập khẩu, công bố sản phẩm và kiểm soát rủi ro hậu kiểm để hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra an toàn, bền vững và đúng quy định.