Kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu: Doanh nghiệp cần biết những trường hợp nào phải thực hiện? (2026)

Kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu là một trong những thủ tục được nhiều doanh nghiệp quan tâm khi đưa hàng vào Việt Nam. Tuy nhiên, không phải mọi lô hàng đều phải kiểm tra. Hiểu đúng quy định sẽ giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ, rút ngắn thời gian thông quan và tránh phát sinh chi phí không cần thiết.

Hướng dẫn mới giúp doanh nghiệp xác định đúng đối tượng phải kiểm tra

Trong quá trình nhập khẩu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và nguyên liệu sản xuất, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi xác định hàng hóa của mình có thuộc diện phải kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm hay không. Thực tế cho thấy cùng một loại hàng hóa nhưng nếu mục đích sử dụng khác nhau thì chính sách quản lý cũng có thể khác nhau.

Để thống nhất cách áp dụng, ngày 20/7/2026, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã ban hành Công văn số 1391/ATTP-SP, hướng dẫn việc kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu theo Thông tư số 15/2024/TT-BYT và thay thế Công văn số 1012/ATTP-SP ngày 14/5/2026. Đồng thời, văn bản này cũng làm rõ các trường hợp được miễn kiểm tra theo Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, giúp doanh nghiệp dễ áp dụng hơn trong quá trình làm thủ tục hải quan.

Khi nào hàng nhập khẩu phải kiểm tra an toàn thực phẩm?

Theo hướng dẫn mới, việc một sản phẩm có phải kiểm tra hay không không chỉ dựa vào tên hàng hóa mà còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng thực tế và việc sản phẩm có thuộc danh mục quản lý hay không.

Đối với phụ gia thực phẩm có tên trong danh mục quản lý, doanh nghiệp phải thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm trước khi thông quan. Đây là nhóm hàng bắt buộc phải thực hiện đúng quy trình theo quy định hiện hành.

Ngược lại, không phải mọi sản phẩm có cùng tên với phụ gia thực phẩm đều thuộc diện kiểm tra. Nếu hàng hóa không được sử dụng làm thực phẩm hoặc không phục vụ hoạt động chế biến thực phẩm thì sẽ không thuộc đối tượng quản lý theo hướng dẫn này.

Các trường hợp thường gặp

Điều quan trọng là doanh nghiệp cần chứng minh được mục đích sử dụng thực tế của hàng hóa nếu cơ quan quản lý yêu cầu.

Không phải hàng nhập khẩu nào cũng phải kiểm tra

Một điểm đáng chú ý trong hướng dẫn mới là nhiều trường hợp được miễn kiểm tra nhằm giảm bớt thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Nếu hàng nhập khẩu chỉ phục vụ hoạt động sản xuất, gia công hàng xuất khẩu hoặc sử dụng nội bộ trong doanh nghiệp và không đưa ra tiêu thụ trên thị trường trong nước, doanh nghiệp sẽ được miễn kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm. Đồng thời, các trường hợp này cũng được miễn thực hiện thủ tục tự công bố sản phẩm, ngoại trừ khi hàng hóa thuộc diện có cảnh báo về an toàn thực phẩm.

Đây là quy định mang lại lợi ích đáng kể cho các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp chế xuất và đơn vị thường xuyên nhập khẩu nguyên liệu.

Các trường hợp được miễn kiểm tra

Nhờ quy định này, doanh nghiệp có thể tiết kiệm đáng kể thời gian thông quan cũng như chi phí lưu kho, lưu bãi.

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe có phải kiểm tra khi nhập khẩu?

Đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, quy định cũng được làm rõ để tránh việc doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục cho cùng một sản phẩm.

Theo đó, nếu sản phẩm đã được cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, doanh nghiệp sẽ được miễn kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm khi nhập khẩu. Tuy nhiên, trường hợp sản phẩm thuộc diện có cảnh báo về an toàn thực phẩm thì vẫn phải thực hiện theo yêu cầu của cơ quan quản lý.

Quy định này góp phần giảm bớt thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong hoạt động nhập khẩu.

Chưa xác định được mã HS thì doanh nghiệp nên xử lý thế nào?

Việc xác định mã HS có ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách quản lý đối với hàng hóa nhập khẩu. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn vì chưa thống nhất được cách phân loại hàng hóa, dẫn đến lúng túng trong việc xác định có phải kiểm tra hay không.

Trong trường hợp này, doanh nghiệp nên chủ động làm việc với cơ quan Hải quan để được hướng dẫn phân loại và xác định đúng mã số hàng hóa trước khi thực hiện các thủ tục tiếp theo.

Việc xác định đúng mã HS ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế sai sót, tránh phải điều chỉnh hồ sơ và giảm nguy cơ kéo dài thời gian thông quan.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tránh phát sinh vướng mắc?

Bên cạnh việc nắm rõ quy định, doanh nghiệp cũng nên rà soát hồ sơ ngay từ khi chuẩn bị nhập khẩu để tránh những phát sinh không đáng có.

Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần tối ưu thời gian và chi phí trong quá trình nhập khẩu.

Những thay đổi này mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?

Việc ban hành hướng dẫn mới đã giúp làm rõ nhiều nội dung còn có cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng quy định về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng nhập khẩu.

Nhờ đó, doanh nghiệp có thể xác định chính xác hàng hóa nào phải kiểm tra, hàng hóa nào được miễn kiểm tra, từ đó tránh thực hiện các thủ tục không cần thiết. Đồng thời, việc chuẩn bị đúng hồ sơ ngay từ đầu cũng giúp rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí lưu kho và chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Đối với các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất hoặc gia công xuất khẩu, đây là cơ sở quan trọng để áp dụng đúng chính sách miễn kiểm tra và hạn chế những vướng mắc trong quá trình làm thủ tục.

Kết luận

Kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu sẽ trở nên đơn giản hơn khi doanh nghiệp hiểu rõ từng trường hợp phải kiểm tra, được miễn kiểm tra và chuẩn bị đúng hồ sơ trước khi hàng về cảng. Nếu doanh nghiệp cần tư vấn về thủ tục nhập khẩu, công bố sản phẩm hoặc các quy định pháp lý liên quan đến an toàn thực phẩm, Green NRJ sẵn sàng đồng hành với giải pháp nhanh chóng, chính xác và phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.